Stap 3: de gonaden maken testosteron of oestradiol
LH en FSH bereiken via het bloed de testis of het ovarium en zetten daar de productie van geslachtshormonen aan. Dit zijn de motoren van de zichtbare puberteit.
Door Redactie puberteitsremmers.nl
· 28 mei 2026
Eenmaal de hypofyse LH en FSH heeft afgegeven, reizen die hormonen via het bloed naar de geslachtsklieren. Bij jongens is dat de testis, bij meisjes het ovarium. Daar activeren ze de eigenlijke hormoonproductie en de gameetrijping.
Bij jongens: testosteron en spermatogenese
LH stimuleert de Leydig-cellen in de testis tot productie van testosteron. Het testosteron-niveau stijgt van pre-puberale waarden (lager dan 1 nmol/L) tot volwassen niveaus (10-30 nmol/L). FSH stimuleert tegelijk de Sertoli-cellen tot ondersteuning van spermatogenese. Resultaat: lengtegroei, stemverlaging, lichaamsbeharing, schedelvorm, lichaamsbouw, en de eerste ejaculaties (spermarche, gemiddeld rond 13-14 jaar).
Bij meisjes: oestradiol en follikelrijping
LH en FSH samen activeren in het ovarium de theca- en granulosacellen, die oestradiol produceren. Oestradiol veroorzaakt borstgroei (thelarche), uterusgroei, vetherverdeling naar heupen en dijen, en uiteindelijk de eerste menstruatie (menarche, gemiddeld rond 12-13 jaar). Cyclische FSH-pieken sturen de follikelrijping en daarmee de ovulatie.
Wat een GnRH-agonist hier doet
Doordat LH en FSH zijn onderdrukt, krijgen de gonaden geen aansturing meer. Bij jongens dalen testosteronwaarden binnen 4 weken tot pre-puberale niveaus, bij meisjes valt oestradiol terug naar kinderwaarden en stoppen de menstruaties binnen 2-3 maanden. De zichtbare puberteit komt tot stilstand en kenmerken die nog niet volledig waren ontwikkeld blijven uit.
Wat niet wordt teruggedraaid
Kenmerken die al volledig waren ontwikkeld vóór start van puberteitsremmers — bijvoorbeeld borstweefsel in Tanner-stadium 4-5, of een al gebroken stem — verdwijnen niet. Puberteitsremmers stoppen verdere ontwikkeling; ze rolllen niet terug wat er al staat.
Bron
Hembree W.C. et al. — Endocrine Treatment of Gender-Dysphoric/Gender-Incongruent Persons: Endocrine Society Clinical Practice Guideline, JCEM 2017
Meer artikelen in deze categorie
Wat komt terug na staken van puberteitsremmers — en wat niet
De claim 'volledig reversibel' is wetenschappelijk niet houdbaar. De hormoonas hervat, maar verloren ontwikkeling tijdens het kritieke venster wordt niet ingehaald.
Downregulatie: hoe de hypofyse 'doof' wordt voor GnRH-agonisten
Na 1 tot 3 weken continue blootstelling aan een GnRH-agonist worden de hypofyse-receptoren ongevoelig. LH en FSH dalen, geslachtshormonen volgen. Dit is de kern van puberteitsremming.
De 'flare': waarom puberteitsremmers in de eerste week juist méér hormoon geven
Voordat puberteitsremmers de hormoonas onderdrukken, geven ze hem juist een paar dagen een extra duw. Dit heet 'flare' en is inherent aan agonisten.
Stap 3: de gonaden maken testosteron of oestradiol
LH en FSH bereiken via het bloed de testis of het ovarium en zetten daar de productie van geslachtshormonen aan. Dit zijn de motoren van de zichtbare puberteit.
Stap 2: de hypofyse vertaalt GnRH-pulsen naar LH en FSH
De hypofyse ontvangt de pulserende GnRH-signalen en zet ze om in afgifte van LH en FSH. Die reizen naar de geslachtsklieren en zetten de puberteit door.
Stap 1: de hypothalamus geeft GnRH af in pulsen
De puberteit begint bij de hypothalamus, die pulserend GnRH afgeeft. Niet continu, maar in pulses van een tot twee uur. Die pulsfrequentie is de sleutel.