Nieuw Amerikaans onderzoek meldt weinig spijt over puberteitsremmers — maar wie deed er mee?

Eind 2024 verscheen in JAMA Pediatrics een studie die sindsdien breed wordt aangehaald als bewijs dat spijt over puberteitsremmers en hormonen bij jongeren zeldzaam is. De cijfers klinken op het eerste gezicht geruststellend: hoge tevredenheid, weinig spijt, hoge doorstroom in de behandeling. Maar de bron van die cijfers — een cohort dat sinds 2013 wordt gevolgd door onderzoekers die zelf nauw betrokken zijn bij bevestigende zorg — verdient minstens zoveel aandacht als de uitkomst zelf.

Wat de studie precies deed

De cijfers komen uit een vragenlijstronde van 2023 binnen het Trans Youth Project, een langlopende Amerikaans-Canadese cohortstudie die tussen 2013 en 2017 gezinnen met een transgender kind wierf. Van de 269 jongeren in het cohort die inmiddels puberteitsremmers en/of hormonen hadden gekregen, leverden 235 — 87 procent — bruikbare gegevens, deels via de jongere zelf, deels via een ouder. Van de resterende 220 jongeren in de hoofdanalyse rapporteerden de onderzoekers hoge tevredenheid, lage spijt en een hoog percentage dat de behandeling nog altijd voortzette.

Een cohort dat zichzelf al heeft gezeefd

Het Trans Youth Project werft gezinnen die vrijwillig meedoen aan een studie die vanaf het begin nauw verbonden is met het bevestigende zorgmodel — geen aselecte steekproef uit de klinische populatie, laat staan uit de bredere groep jongeren die ooit twijfelden aan hun gender. Gezinnen die zich prettig voelen bij die opzet en er jarenlang bij blijven, zijn welhaast per definitie een andere groep dan gezinnen die spijt kregen, uit de zorg stapten of het contact met onderzoekers die de behandeling verdedigen liever meden. De 13 procent die dit keer niet reageerde, is klein in aantal maar mogelijk juist de groep waar de kritische vraag om draait.

Eén gecombineerde maat, geen gevalideerd instrument

Tevredenheid en spijt werden uitgevraagd bij de jongere zelf óf bij een ouder — niet consistent bij beiden apart — en niet met een gestandaardiseerde, gevalideerde spijtschaal. Dat maakt de uitkomst gevoelig voor sociaal wenselijke antwoorden, vooral wanneer een ouder rapporteert namens een kind, en moeilijk te vergelijken met onderzoek dat wel een erkend meetinstrument gebruikt. De follow-up-periode is bovendien kort: de meeste deelnemers werden nog niet lang genoeg gevolgd om iets te zeggen over spijt die pas op volwassen leeftijd ontstaat — precies het patroon dat detransitie-onderzoek elders herhaaldelijk laat zien.

Hoe dit zich verhoudt tot ander onderzoek

De uitkomst staat in schril contrast met bijvoorbeeld de grote DARE-studie die dit jaar verscheen, waarin bijna de helft van de ondervraagde detransitioners spijt rapporteerde over hormonen of operatie. Het verschil laat zich voor een groot deel verklaren uit de steekproef: de DARE-studie zocht juist mensen op die gestopt waren, terwijl het Trans Youth Project mensen volgt die al vanaf de kindertijd in een ondersteunende, bevestigende onderzoeksomgeving zitten. Beide studies meten dus eigenlijk een andere populatie — en geen van beide geeft daarmee een volledig beeld van hoe vaak spijt voorkomt onder alle jongeren die ooit puberteitsremmers kregen.