Cohen-Kettenis & van Goozen 1998: de eerste publicatie over puberteitsremmers bij genderdysforie

In 1998 verscheen in European Child & Adolescent Psychiatry een artikel van Peggy Cohen-Kettenis en Stephanie van Goozen, beiden toen verbonden aan het Universitair Medisch Centrum Utrecht. Titel: 'Pubertal delay as an aid in diagnosis and treatment of a transsexual adolescent.' Het beschreef het beloop van één patiënt die op 13-jarige leeftijd met een GnRH-agonist was behandeld om de puberteit uit te stellen.

De casus

De beschreven patiënt was een tot meisje toegewezen kind dat zich vanaf jonge leeftijd als jongen identificeerde. Behandeling begon kort na het begin van de puberteit, met als doel onomkeerbare borstontwikkeling en menstruatie te voorkomen. De auteurs rapporteerden dat de puberteitsremming psychologisch goed werd verdragen en de jongere ruimte bood voor verdere diagnostische evaluatie.

De voorzichtige toon

In het oorspronkelijke artikel werd de aanpak voorzichtig gepresenteerd, als hulpmiddel bij diagnose en behandeling van één zorgvuldig onderzochte adolescent.

Wat er sindsdien is gebeurd

Daarna ging het snel. Vanaf 2006 (Delemarre-van de Waal & Cohen-Kettenis in Eur J Endocrinology) en 2011 (de Vries et al.) volgde standaardisatie, en de Endocrine Society nam de aanpak in 2009 en opnieuw in 2017 op in haar richtlijn. Wereldwijd zijn duizenden adolescenten op basis van de 1998-casus en de daaropvolgende publicaties behandeld — een uitbreiding waarvoor één casus nooit een basis kon zijn.

In de Cass Review

De Cass Review (2024) bekeek de hele evidence-keten vanaf 1998 en concludeerde dat de extrapolatie van één casus, via een klein cohort van enkele tientallen, naar wereldwijde routinezorg, niet door de wetenschappelijke standaarden van pediatrische geneeskunde is gerechtvaardigd.