Mayo Clinic-onderzoek: teelballen van jongens mogelijk blijvend beschadigd door puberteitsremmers

Puberteitsremmers worden aan ouders en kinderen vaak voorgesteld als een pauzeknop: stop je ermee, dan gaat de puberteit gewoon weer verder, zonder blijvende gevolgen. Een weefselonderzoek van elf wetenschappers van de Mayo Clinic zet daar een stevige vraag bij. Zij onderzochten teelbalweefsel van 87 patiënten onder de 18 jaar, waarvan 9 jongens die puberteitsremmers hadden gebruikt, en vergeleken dat met jongens die geen remmers kregen.

Wat de onderzoekers vonden

De onderzoekers spreken zelf van "nooit eerder gerapporteerd" histologisch bewijs voor schadelijke reacties van de teelballen op puberteitsremmers bij kinderen. Bij de jongens die de medicatie drie tot 52 maanden hadden gebruikt, zagen ze milde tot ernstige atrofie van de geslachtsklieren: de cellen die normaal zaadcellen aanmaken, verouderden en functioneerden zichtbaar slechter dan in de controlegroep. Bij twee van de negen jongens waren de afwijkingen zelfs met het blote oog te zien bij lichamelijk onderzoek. Daarnaast vonden de onderzoekers microlithiasis: kleine kalkafzettingen in het teelbalweefsel, een aandoening die in eerder Mayo Clinic-onderzoek in verband is gebracht met een verhoogd risico op teelbalkanker.

Nog geen peer review, wel een ongemakkelijke vraag

Belangrijk om te vermelden: dit onderzoek is een preprint en heeft de peer review nog niet doorlopen. De bevindingen zijn dus voorlopig en moeten door onafhankelijke wetenschappers worden getoetst voordat ze als vaststaand mogen gelden. Tegelijk erkennen de onderzoekers zelf dat er tot nu toe weinig bekend was over wat puberteitsremmers precies doen met de rijping van teelbalweefsel en de vruchtbaarheid op latere leeftijd — juist het gebied waar zij nu opvallende afwijkingen aantreffen. Op de eigen voorlichtingspagina van de Mayo Clinic staat vooralsnog dat puberteitsremmers geen permanente lichamelijke veranderingen veroorzaken; dat onderzoek van de eigen instelling daar nu vraagtekens bij zet, maakt de uitkomst extra opmerkelijk.

Reacties en context

Amerikaanse artsen die op de studie reageerden, wijzen erop dat dit niet op zichzelf staat. Zo meldde de FDA in 2017 al zo'n 10.000 gerapporteerde bijwerkingen bij kinderen die puberteitsremmers gebruikten, uiteenlopend van stemmingswisselingen en cognitieve problemen tot suïcidale gedachten en vruchtbaarheidsproblemen op langere termijn. Oudergroepen die naar de nieuwe bevindingen reageerden, spreken van onvergeeflijk gebrek aan voorlichting: ouders zouden onvoldoende zijn geïnformeerd over de mogelijke onomkeerbaarheid van deze effecten voordat zij toestemming gaven. Het aantal diagnoses waarbij puberteitsremmers in beeld kwamen, verdrievoudigde in de Verenigde Staten van ruim 15.000 in 2017 tot ongeveer 42.000 in 2021. Engeland trok in 2024 om vergelijkbare reden aan de noodrem: de nationale gezondheidsdienst NHS stopte de reguliere verstrekking van puberteitsremmers omdat het bewijs voor de veiligheid en werkzaamheid ervan onvoldoende werd geacht.

Waarom dit ertoe doet

Voor ouders en behandelaars is het verschil tussen "tijdelijk pauzeren" en "mogelijk blijvend beschadigen" geen bijzaak: het raakt de kern van wat informed consent bij deze behandeling zou moeten betekenen. Zolang onafhankelijke, peer-reviewed vervolgstudies dit weefselonderzoek niet hebben bevestigd of weersproken, is voorzichtigheid met stellige uitspraken over de omkeerbaarheid van puberteitsremmers op zijn plaats — in beide richtingen.