Schneider 2017 (Frontiers): de Braziliaanse IQ-case
Een single-case studie uit Brazilië volgde één jeugdige patiënt op puberteitsremmers met IQ-test en MRI. Het IQ daalde met circa 10 punten. Een casus is geen bewijs — wel een signaal.
Door Redactie puberteitsremmers.nl
· 19 mei 2026
In 2017 publiceerden Maiko Schneider en collega's in Frontiers in Human Neuroscience een case-report van één adolescente patiënt die in een Braziliaanse studie was gevolgd met IQ-test (WISC-IV) en MRI-scans, vóór, na 22 en na 28 maanden van puberteitsremmers (triptoreline). De resultaten leverden de meest geciteerde, en meest betwiste, neurocognitieve data binnen het puberteitsremmers-debat op.
Wat werd gevonden
Het IQ van de patiënt, een transmeisje, daalde met ongeveer 10 punten tussen de start en 28 maanden behandeling. De werkgeheugen-index daalde na 22 maanden met 9 punten en bleef daarna stabiel. De MRI-scans (DTI) lieten zien dat de witte stof niet rijpte zoals bij een normale mannelijke puberteit.
Wat de studie wel en niet bewijst
Eén casus is geen bewijs voor causaliteit. Toeval, normaal variantie, of niet-meegerekende factoren kunnen meespelen. Bovendien is psychologische context (de patiënt onderging een ingrijpende behandeling die stress kan geven) een mogelijke verstorende factor. De studie kan daarom geen veiligheidsuitspraak voor de hele populatie doen.
Waarom de studie toch aandacht kreeg
Schneider 2017 is in het puberteitsremmers-debat zo veel geciteerd omdat het een van de weinige gepubliceerde studies was die cognitieve uitkomsten van puberteitsremmers bij genderdysforie maatte. Een onderzoeksveld dat zichzelf evidence-based noemt, zou meer dan één casus moeten kunnen tonen.
Het Cass-oordeel
De Cass Review (2024) wees op het structurele tekort aan cognitieve uitkomstdata als een van de fundamentele lacunes in de evidence-basis. De voorzichtigheidsplicht — bij ontbrekend bewijs van veiligheid: geen routinematige behandeling — leidde mede tot de NHS-beperking van puberteitsremmers tot klinische trials.
Bron
Schneider M.A., Spritzer P.M., Soll B.M.B., Fontanari A.M.V., Carneiro M., Tovar-Moll F., Costa A.B., da Silva D.C., Schwarz K., Anes M., Tramontina S., Lobato M.I.R. — Brain Maturation, Cognition and Voice Pattern in a Gender Dysphoria Case under Pubertal Suppression. Frontiers in Human Neuroscience, 2017
Meer artikelen in deze categorie
Wat een grote review zegt over puberteitsremmers en het brein
Een systematische review van zeventien studies brengt voor het eerst samen wat er bekend is over puberteitsremmers en cognitie. De uitkomst: van omkeerbaarheid is nooit bewijs geleverd, en bij mensen ontbreekt fatsoenlijk vervolgonderzoek vrijwel volledig.
Organisatie-activatie-theorie: hoe puberteitshormonen het brein blijvend vormen
Sinds 1959 weten we uit diermodellen dat geslachtshormonen tijdens kritieke ontwikkelingsperiodes de neurale circuits blijvend organiseren. Puberteitsremmers grijpen in op dat venster.
Staphorsius 2015: fMRI-studie naar executieve functies bij Nederlandse adolescenten
Amsterdamse fMRI-studie naar executieve functies bij 20 adolescenten op puberteitsremmers. Geen significant effect op de Tower of London-taak — maar de groepen waren klein.
Hough 2017: GnRH-agonisten en blijvende geheugenstoornissen bij schapen
Een Schots-Noorse groep behandelde schapen met een GnRH-agonist tijdens de equivalente adolescente fase en vond blijvende verstoringen van ruimtelijk geheugen — ook na staken.
Schneider 2017 (Frontiers): de Braziliaanse IQ-case
Een single-case studie uit Brazilië volgde één jeugdige patiënt op puberteitsremmers met IQ-test en MRI. Het IQ daalde met circa 10 punten. Een casus is geen bewijs — wel een signaal.