Triptoreline (Decapeptyl): de meest voorgeschreven puberteitsremmer in Nederland

Triptoreline is de werkzame stof in de puberteitsremmer die Amsterdam UMC en UMCG standaard inzetten bij minderjarigen met genderdysforie. In Nederland circuleert het middel onder de merknaam Decapeptyl (Ferring). De gangbare toedieningsvorm is een 3-maandelijkse depot-injectie van 11,25 mg, intramusculair.

Geregistreerde indicaties

Triptoreline is door EMA en CBG geregistreerd voor hormoonafhankelijk gemetastaseerd prostaatcarcinoom, ernstige endometriose, vleesbomen, in-vitrofertilisatie-stimulatie en — bij kinderen — centrale pubertas praecox. Voor genderdysforie bestaat geen registratie; al het voorschrijven bij minderjarigen met genderdysforie is per definitie off-label.

Werkingsmechanisme

Triptoreline is een synthetisch decapeptide-analoog van het natuurlijke GnRH. Door continue blootstelling — in plaats van de pulserende afgifte van de hypothalamus — desensitiseert de hypofyse. LH en FSH dalen, geslachtshormonen volgen. Binnen 2 tot 4 weken zijn testosteron en oestradiol op pre-puberale niveaus. Een korte 'flare' in de eerste week komt voor.

Dosering bij jeugd-genderzorg

Het meest gebruikte schema in het Dutch Protocol: Decapeptyl-SR 11,25 mg intramusculair per 3 maanden. Bij ontoereikende onderdrukking soms naar 6-wekelijks. De behandeling start typisch in Tannerstadium 2 of 3 en duurt tot het moment waarop cross-sex hormonen aanvangen (meestal rond het zestiende levensjaar).

Bijwerkingen

Korte termijn: opvliegers, hoofdpijn, vermoeidheid, stemmingsschommelingen, pijn op de injectieplaats. Middellange termijn: dalende botdichtheid (Z-score), afnemende lichaamsbeweging, gewichtstoename. Lange termijn: zie de pagina's over botgezondheid en hersenontwikkeling.

Off-label aansprakelijkheid

Off-label voorschrijven is in Nederland toegestaan onder strikte voorwaarden van de KNMG-handreiking: wetenschappelijke onderbouwing, schriftelijke informed consent, en aanvullende monitoring. Voor triptoreline bij genderdysforie is de wetenschappelijke onderbouwing sinds de Cass Review (2024) en de NICE evidence review (2020) systematisch ter discussie gesteld.